Sveti mučenik i arhiđakon Lavrentije jedan je od svetitelja koji se danas posebno poštuju u pravoslavnoj crkvi. Živeo je u 3. veku, u vreme velikih progona hrišćana u Rimskom carstvu, i bio je blizak saradnik pape Siksta, koji je postavljen za poglavara rimske hrišćanske zajednice.
Lavrentije je bio rukopoložen za đakona i povereno mu je staranje o crkvenoj imovini, ali i briga o siromašnima i nevoljnima. U to vreme služba rimskog episkopa i njegovih najbližih saradnika nosila je veliki rizik, jer su hrišćani bili izloženi progonima, hapšenjima i mučenjima. Lavrentije je, uprkos opasnosti, nastavio da propoveda hrišćanstvo i pomaže onima kojima je pomoć bila potrebna.
Kada je papa Sikst uhvaćen i pogubljen, Lavrentije je znao da će uskoro doći red i na njega. Prema predanju, pre nego što je uhvaćen, pobrinuo se da crkvene dragocenosti ne dospeju u ruke progonitelja. Crkveno blago poverio je na čuvanje, dok je ono što je bilo namenjeno siromašnima i ugroženima nastavio da deli. U tom periodu, prema hrišćanskom predanju, Lavrentije je učinio i brojna čuda. Isceljivao je bolesne i pomagao ljudima koji su patili, a njegova dela i propovedi uticali su na pojedince koji su potom prihvatili hrišćansku veru.
Lavrentije je zbog svoje vere ubrzo dospeo u tamnicu. Ni tamo nije prestao da pomaže drugima. Prema predanju, izlečio je nekoliko zatvorenika od slepila, a među onima koji su zbog njegovog svedočenja poverovali u Hrista bili su i ljudi koji su učestvovali u njegovom čuvanju. Njegova istrajnost dodatno je razbesnela progonitelje. Kada su od njega zahtevali da se odrekne Hrista, Lavrentije je to odbio i, prema predanju, čak pozvao rimskog cara da se odrekne neznabožačkih bogova. Zbog toga je podvrgnut teškim mukama. Najzad je položen na gvozdenu rešetku ispod koje je naložena vatra. Predanje kaže da je i u tim poslednjim trenucima ostao nepokolebljiv u veri, zahvaljujući Bogu i ne pokazujući strah pred smrću. Sveti Lavrentije postradao je 258. godine, a njegovo telo su noću uzeli hrišćani i dostojno sahranili.
Sveti Lavrentije poštuje se i u pravoslavnoj i u rimokatoličkoj crkvi, a kroz vekove je ostao upamćen kao svetitelj koji je brinuo o siromašnima i crkvenom blagu. Zbog službe koju je obavljao, u kojoj je vodio računa o crkvenoj imovini i spisima, smatra se zaštitnikom arhivista i bibliotekara. U pravoslavnoj ikonografiji najčešće se prikazuje u đakonskoj odeždi, sa kovčegom koji simbolizuje brigu o crkvenom blagu. Njegov životni primer posebno se vezuje za istrajnost u veri, spremnost na žrtvu i pomaganje drugima čak i u najtežim okolnostima.
Verovanja i običaji na Svetog Lavrentija
Za praznik Svetog Lavrentija vezuju se brojna narodna verovanja, posebno ona povezana sa avgustovskim nebom i zvezdama padalicama. Pošto se njegov praznik obeležava u vreme kada se na noćnom nebu mogu videti meteori, u narodu se vekovima govorilo da su zvezde padalice zapravo "suze Svetog Lavrentija". Zbog toga postoji verovanje da onaj ko ugleda zvezdu padalicu na ovaj dan može da zamisli želju i uputi je svetitelju. Ovo je, međutim, deo narodnog predanja i običaja, a ne crkveno učenje.
Tropar:
"Mučenik Tvoj Gospode, Lavrentije, u stradanju svome je primio nepropadljivi venac, od Tebe Boga našega, jer imajući pomoć Tvoju mučitelje pobedi, a razori i nemoćnu drskost demona: Njegovim molitvama spasi duše naše."
U crkvenoj tradiciji Sveti Lavrentije ostao je pre svega primer čoveka koji je, uprkos progonima i stradanju, sačuvao veru i brinuo o drugima. Njegovo žitije podseća vernike da se vera ne pokazuje samo rečima već i delima, posebno brigom za siromašne, bolesne i nemoćne. Zato je ovaj praznik kroz vekove ostao povezan sa molitvom, sećanjem na mučenike i podsećanjem na vrednosti koje je Sveti Lavrentije svojim životom svedočio.
Autor: Marija Radić
