Podsećanje na četvrt veka od terorističkih napada 11. septembra ponovo je u prvi plan stavilo jedinstveni presedan u istoriji Severnoatlantske alijanse — jedinu formalnu aktivaciju Člana 5 Ugovora o kolektivnoj odbrani od osnivanja pakta 1949. godine.
Odluka NATO saveznika da se oružani napad na Sjedinjene Američke Države posmatra kao napad na sve članice označila je prekretnicu u transatlantskim odnosima, transformišući Alijansu iz hladnoratovskog mehanizma regionalnog odvraćanja u globalnog bezbednosnog aktera. Priznavanje zajedničke ugroženosti dovelo je do unutrašnje konsolidacije saveznika i spremnosti da se resursi i vojne snage usmere u zajednički odgovor daleko izvan tradicionalnih geografskih granica Evrope.
Na poziv Vašingtona, odgovor saveznika nije ostao samo na diplomatskim deklaracijama, već je ubrzo prerastao u obimnu međunarodnu vojnu operaciju u Avganistanu pod okriljem Međunarodnih snaga za bezbednosnu pomoć (ISAF). Uz vodeće članice poput Velike Britanije, Kanade, Nemačke, Francuske, Italije i Poljske, operaciji su se pridružile i brojne države partneri izvan NATO okvira, poput Australije, Novog Zelanda i Ukrajine. Tokom dvadesetogodišnjeg angažmana, više od hiljadu pripadnika savezničkih i partnerskih snaga izvan SAD položilo je svoje živote na avganistanskom ratištu, potvrdvši operativnu i ljudsku cenu preuzetih obaveza u borbi protiv transnacionalnog terorizma.
Analitičari i istraživači dezinformacija, poput autora projekta Vatnik Soup, ističu da podsećanje na odgovor saveznika nakon 11. septembra služi kao važna opomena u savremenim geopolitičkim raspravama u kojima se dovodi u pitanje solidarnost unutar Alijanse. Brzina i odlučnost sa kojom su evropske i savezničke države pružile podršku Americi demantuju narative o jednostranoj zavisnosti saveznika. U uslovima kada se Evropa danas suočava sa novim, konvencionalnim i hibridnim pretnjama na sopstvenom tlu, istorijski primer aktiviranja Člana 5 ostaje dokaz da mehanizam kolektivne odbrane funkcioniše kao dvosmerna ulica i čvrst temelj transatlantske bezbednosne arhitekture.
