Svet svedoči nezapamćenoj tragediji u Južnoj Americi nakon što je Venecuelu pogodio stravičan „seizmički dublet“ – dva razorna i uzastopna zemljotresa jačine 7,2 i 7,5 stepeni po Rihterovoj skali.
Zvanični podaci humanitarnih organizacija i lokalnih vlasti već sada potvrđuju više od 2.590 smrtnih slučajeva, dok se pod ruševinama u Karakasu i La Gvairiji i dalje traga za više od 50.000 nestalih ljudi. Patolozi i spasioci na terenu upozoravaju da bi konačni bilans žrtava mogao biti višestruko veći, što ovu prirodnu katastrofu svrstava među najteže u modernoj istoriji.
Ova humanitarna kriza surovo nas podseća na činjenicu da ljudska civilizacija, uprkos svim tehnološkim dostignućima, ostaje potpuno nemoćna pred unutrašnjim silama planete. Pogled na istorijske podatke otkriva zastrašujuće razmere seizmičkih katastrofa koje su kroz vekove menjale izgled mapa i odnosile stotine hiljada života u trenu.
Kina kao poprište najsmrtonosnijih zemljotresa u istoriji
Kada se analiziraju najcrnji rekordi, istorija ne pamti veću tragediju od one koja se dogodila 1556. godine u kineskoj provinciji Šansi (Shanxi). Ovaj potres zvanično se smatra najsmrtonosnijim zemljotresom u pisanoj istoriji čovečanstva, sa procenjenih 830.000 žrtava. Glavni razlog za ovako katastrofalan bilans bio je način života tadašnjeg stanovništva, koje je masovno živelo u veštačkim pećinama (loes). Kada se tlo pokrenulo, ove pećine su se urušile u sekundi, pretvorivši se u masovne grobnice za čitave gradove i sela.
Foto: Tanjug AP/Pedro Mattey
Kina je, nažalost, zabeležila najteži bilans i u novijoj istoriji. Grad Tangšan je 1976. godine pogodio zemljotres koji je, prema zvaničnim državnim podacima, odneo preko 240.000 ljudskih života. Ipak, nezavisne procene međunarodnih organizacija govore o jezivoj brojki koja premašuje 655.000 stradalih. Sličan scenario katastrofalnog uništenja infrastrukture i opšteg društvenog kolapsa viđen je i u Haitiju 2010. godine, kada je potres odneo više od 220.000 života i trajno osakatio ekonomiju te karipske države.
Fenomen „seizmičkog dubleta“ i lekcije za budućnost
Ono što aktuelnu tragediju u Venecueli čini specifičnom i izuzetno opasnom jeste pojava koju seizmolozi nazivaju „seizmički dublet“. U razmaku od svega 39 sekundi, severni i centralni deo zemlje pretrpeli su dva ekstremno jaka udara na malim dubinama (između 10 i 20 kilometara). Upravo ta plitka žarišta oslobodila su energiju koja je zbrisala stambene četvrti i infrastrukturu građenu bez adekvatnih seizmičkih standarda.
Istorijske katastrofe iz Šansija, Tangšana i Haitija, kao i današnje ruševine Karakasa, dele zajednički imenitelj: uvek strada najranjiviji sloj društva koji naseljava objekte neotporne na potrese. Venecuelanska tragedija je još jedna opomena čovečanstvu da se priroda ne može pobediti, već se njene ćudi moraju anticipirati kroz strogu gradnju i stalnu spremnost sistema za reagovanje u vanrednim situacijama. Dok vreme za preživele pod ruševinama u Venecueli neumitno ističe, svet po ko zna koji put ispisuje hronologiju nemoći pred silama koje vrebaju duboko ispod naših nogu.
Autor: S.M.
