Odnosi između Sjedinjenih Američkih Država i Južnoafričke Republike ponovo su se našli na ivici ozbiljne krize nakon što je američka ambasada u Pretoriji uputila do sada najoštriju direktnu kritiku južnoafričkoj spoljnoj politici.
Povod za novu diplomatsku varnicu jeste simultano delovanje južnoafričkog državnog vrha, koji je istovremeno ugostio visoku delegaciju iz Teherana, dok je u isto vreme slao svoje najviše zvaničnike u Peking radi produbljivanja strateških odnosa sa Kinom.
Zvanični Vašington je reagovao neuobičajeno nediplomatskim i direktnim tonom, javno dovodeći u pitanje proklamovanu doktrinu Južne Afrike o „nesvrstanosti” u globalnim geopolitičkim trvenjima. Američki ambasador u Južnoj Africi je poručio da dok Vlada u Pretoriji prostire crveni tepih za zamenika ministra spoljnih poslova Irana, zamenik predsednika Južne Afrike Paul Mašatile boravi u Pekingu gde radi na daljem cementiranju i produbljivanju veza sa Kinom.
Prema oceni američke diplomatije, ovakvi koraci se više ne mogu opravdavati politikom neutralnosti ili nesvrstanosti, već predstavljaju jasan geopolitički izbor južnoafričkih vlasti. Iz ambasade je naglašeno da narod Južne Afrike zaslužuje iskren i otvoren razgovor o tome sa kim njihova vlada zapravo bira da stoji na svetskoj sceni, implicirajući da se Pretorija ubrzano svrstava uz osovinu zemalja koje su u direktnom konfrontiranju sa Zapadom.
Ova oštra retorika dolazi u trenutku kada su odnosi između SAD i Južne Afrike već mesecima opterećeni neslaganjima oko rata na Bliskom istoku i sve čvršćih veza Pretorije unutar bloka BRICS. Dok Južna Afrika pokušava da balansira svoje ekonomske interese sa Zapadom – prvenstvenstveno zbog izuzetno važnih trgovinskih povlastica na američkom tržištu – njeni praktični potezi na međunarodnom planu šalju potpuno drugačiju poruku.
Analitičari u Pretoriji ocenjuju da ova javna prozivka iz Vašingtona predstavlja ozbiljno upozorenje da bi Južna Afrika mogla da snosi ekonomske i političke posledice ukoliko nastavi da „sedi na dve stolice”, posebno u svetlu sve čvršćeg stava Amerike prema uticaju Kine i Irana na afričkom kontinentu. Južnoafričko Ministarstvo spoljnih poslova (DIRCO) za sada se nije zvanično oglasilo povodom ovih optužbi, ali se očekuje da će Pretorija ponoviti svoj stav o pravu na suverenu i nezavisnu spoljnu politiku.
