Dok se sloboda kretanja i nepovredivost verskih prava ističu kao postulati na kojima počiva savremena Evropska unija, hrvatska granica za sveštenstvo Srpske pravoslavne crkve sve više podseća na ideološku „gvozdenu zavesu“.
Zabrana ulaska tivatskom parohu – svešteniku Mijajlu Backoviću nije izolovan incident, već ogoljena manifestacija sistematske hajke usmerene na marginalizaciju srpskog duhovnog i nacionalnog identiteta u Hrvatskoj.
Uz optužbe za političko angažovanje na uklanjanju ploče u Morinju — takozvanog logora u Boki, u kojem su, prema pisanju hrvatskih medija, zatvarani hrvatski civili sa dubrovačkog područja tokom rata devedesetih, iako je zapravo reč o zarobljenim pripadnicima hrvatskih paravojnih jedinica — te zbog javnih istupa u kojima su se, prema navodima hrvatskih medija, „omalovažavale žrtve velikosrpske agresije na Hrvatsku i vređao dignitet Domovinskog rata“, Backović je proglašen za „pretnju po nacionalnu bezbednost“. To je već oprobana matrica kojom se Srbima u regionu šalje jasna poruka — u Hrvatsku niste dobrodošli, čak ni na grobove svojih predaka.
Hajka sa blagoslovom države
Slučaj sveštenika Backovića samo je očigledan primer u nizu postupaka koji ukazuju na to da pritisci na Srpsku pravoslavnu crkvu nisu plod trenutnih okolnosti, već deo razrađenog institucionalnog scenarija. Dok se imovina Crkve izlaže sistematskoj devastaciji, a sveštenstvo koje je uz preostali narod neprestano kriminalizuje, postaje očigledno da je meta sam opstanak srpskog naroda u Hrvatskoj. Udar na Srpsku pravoslavnu crkvu je zapravo udar na poslednje utočište i kohezioni faktor Srba na tim prostorima.
Ono što dodatno zabrinjava jeste sinhronizovano jačanje retorike o potrebi formiranja tzv. „Hrvatske pravoslavne crkve“. Ova monstruozna tvorevina, koju je prvi put instalirao Ante Pavelić tokom perioda Nezavisne Države Hrvatske, ponovo se nudi kao „rešenje“ za pravoslavne vernike u Hrvatskoj.
Iza pokušaja „vaskrsenja“ ustaške „Hrvatske pravoslavne crkve“ krije se ideja kidanja veza pravoslavnih eparhija u Hrvatskoj sa maticom u Beogradu i Srpskom patrijaršijom, što u konačnici dovodi do direktnog slabljenja jedinstva srpskog naroda. Druga namera koja sledi ovu ideju jeste otimanje imovine Srpskoj pravoslavnoj crkvi – koja osim verskih objekata, poseduje i ogromne površine poljoprivrednog zemljišta, šume, kao i vredne nekretnine u centrima gradova poput Zagreba i Zadra – te prepisivanje vekovnih srpskih manastira i crkava na novokomponovanu versku zajednicu. Kao krajnji cilj nameće se potpuna asimilacija preostalih Srba u Hrvatskoj, odnosno njihovo pretvaranje u „Hrvate pravoslavne vere“, čime bi se dovršio plan o etnički čistoj državi, a srpsko pitanje u Hrvatskoj zauvek zatvorilo.
Dokle će Brisel ćutati?
Celu situaciju posebno složenom čini potpuna tišina evropskih institucija. Nasuprot briselskim salonima u kojima se neprestano naglašavaju principi slobode veroispovesti i zaštite manjina, na terenu se prećutno toleriše politika koja direktno ruši te vrednosti. Ćutanje Evropske unije nije samo „diplomatska udobnost“, već opasan signal da se prava Srba u Hrvatskoj svesno stavljaju na marginu.
Ko je otac Mijajlo?
Protojerej Mijajlo Backović, sekretar Eparhije budimljansko-nikšićke i dugogodišnji tivatski paroh, jedna je od najistaknutijih ličnosti Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori, prepoznat po nepokolebljivom stavu u odbrani svetinja. Pre nego što je obukao mantiju, Backović je bio pripadnik elitne 63. padobranske brigade i veteran rata 1999. godine, zbog čega u narodu uživa poseban ugled kao „sveštenik-ratnik“. Njegovo javno delovanje i jasan nacionalni stav, utemeljen na srpskoj svetosavskoj tradiciji, često su ga činili metom napada antisrpskih krugova u regionu, što je sada kulminiralo i zvaničnom zabranom ulaska u Hrvatsku.
Zvanični Zagreb vešto spinuje priče o demokratiji i evropskim standardima, dok je stanje na terenu uistinu potpuno drugačije. Iz Beograda su stigle osude i upozorenja povodom slučaja sveštenika Backovića. Zabrana kretanja sveštenicima Srpske pravoslavne crkve, pod plaštom „nacionalne bezbednosti“, i promovisanje neonacističkih projekata poput tzv. „Hrvatske pravoslavne crkve“, ne smeju se tretirati kao „unutrašnja pitanja Hrvatske“. Reč je o brutalnom gaženju osnovnih ljudskih prava koja bi Evropska unija, prema sopstvenoj povelji, morala beskompromisno da štiti — a to ne čini.
Srpska pravoslavna crkva preživela je kroz osam vekova i mnogo gore progone, pa će odoleti i ovim savremenim nasrtajima. Ipak, ostaje gorak ukus da se u 21. veku, u samoj Evropskoj uniji, sveštenička mantija tretira kao meta, a vera kao krivično delo.
Autor: D.Bošković
