Proširene vene (varikozne vene) su čest medicinski problem koji se javlja kada vene, obično na nogama, postanu proširene, produžene i iskrivljene i veoma vidljive. Ova stanja često su rezultat problema u cirkulaciji krvi u venama, posebno u donjim ekstremitetima.
Postoje i proširene vene na rukama, koje kao i proširene vene na nogama mogu da, ukoliko se ne leče, uzrokuju niz komplikacija. Ali idemo redom: šta su vene, zašto se “šire”, koji su simptomi proširenih vena, kada je vreme da se zaista zabrinemo i obratimo lekaru? Jer sa proširenim venama može da se živi normalno, više godina, sve dok ne dođe do komplikacija. I, što je najvažnije, proširene vene na nogama ili proširene vene na rukama, iako nemate tegobe, nisu samo estetski problem: treba započeti lečenje što pre.
Anatomija vena i uzroci proširenih vena
Vene su krvne žile koje prenose krv prema srcu. Krv u venama obično teče uz pomoć mišića i venskih zalistaka, koji deluju kao pregrade i sprečavaju povratni protok krvi. Kada ovi zalisci oslabe ili se oštete, krv može da stagnira u venama, uzrokujući njihovo širenje i produžavanje.
Postoji nekoliko uzroka koji mogu doprineti razvoju proširenih vena, uključujući:
• Nasledni faktor - genetska predispozicija, i ona igra značajnu ulogu. Ako imate istoriju ovog stanja u porodici, veća je verovatnoća da ćete i sami patiti od proširenih vena.
• Godine života: Stariji ljudi su skloniji razvoju proširenih vena.
• Pol: Žene su češće pogođene proširenim venama nego muškarci, posebno tokom trudnoće i menopauze.
• Trudnoća: Povećan pritisak na vene tokom trudnoće može uzrokovati proširene vene, a onda se javlja i bol u listovima nogu, osećaj težine u nogama…
• Telesna težina: Prekomerna telesna težina može da poveća rizik od pojave proširenih vena.
• Sredstva za kontracepciju (oralna): Ako koristite kontraceptivne tablete, a imate proširene vene, obavezno na kutiji tableta pročitajte neželjene efekte. Kontraceptivne tablete sadrže progesteron i estrogen koji utiču na elastičnost zidova vena.
• Ravna stopala: Ravna stopala uzrokuju nepravino držanje tela i na nogama dolazi do većeg pritiska, što utiče i na vene.
Simptomi proširenih vena
Simptomi proširenih vena mogu varirati od osobe do osobe i uključuju:
- Bol u listovima nogu, nelagoda u nogama, često pojačana stajanjem ili dugim sedenjem.
- Osećaj težine u nogama.
- Oticanje, posebno u donjim delovima nogu i zglobovima.
- Umor u nogama.
- Svrab oko proširenih vena.
- Promene na koži, uključujući tamne mrlje, crvenilo ili osip u području proširenih vena.
- Promene na venama, poput izbočenih i vijugavih vena na površini kože.
Komplikacije kod proširenih vena i lečenje
Zašto je važno lečenje proširenih vena? Ako se ne leče, mogu dovesti do ozbiljnih komplikacija, uključujući tromboflebitis (upala vene s nastankom krvnih ugrušaka), venske čireve (otvorene rane na koži), ili krvarenje iz proširenih vena.
Dopler ultrazvuk krvnih sudova nogu je dijagnostički test koji se koristi za procenu cirkulacije krvi u donjim ekstremitetima. Ovaj test omogućuje lekarima da prate protok krvi, identifikuju moguće probleme s krvnim sudovima, uključujući suženja (stenoze), začepljenja (tromboze), proširene vene ili druge vaskularne abnormalnosti.
Prvi i osnovni pregled na koji treba da ode osoba koja ima proširene vene je dopler (ultrazvuk) krvnih sudova nogu ili ruku. Evo kako izgleda ovaj pregled. Pacijent leži na krevetu ili sedi, a kasnije i stoji tokom pregleda (kako bi lekar imao potpunu i kompletnu sliku šta se dešava sa krvnim sudovima nogu). Kao i kod svakog ultrazvučnog pregleda, na kožu pacijenta (u regiji koja se pregleda) nanosi se gel koji poboljšava prenos zvučnih talasa između kože i ultrazvučne sonde. Sonograf koristi ultrazvučnu sondu koja emituje visokofrekventne zvučne talase u telo.
Ovi zvučni talasi se reflektuju od krvnih sudova i vraćaju natrag do sonde. Kompjuterski program analizira zvučne talase i stvara sliku protoka krvi. Na ekranu se prikazuju različite boje koje označavaju smer kretanja krvi: crvena obično označava krv koja se kreće prema sondi, dok plava označava krv koja se kreće od sonde.
Lekar pažljivo prati protok krvi u različitim arterijama i venama na nogama ili na rukama. Takođe, meri brzinu protoka krvi, što može pomoći u otkrivanju eventualnih problema s cirkulacijom. Nakon što su završena sva potrebna merenja i analize, lekar donosi zaključak na temelju podataka. Dopler ultrazvuk krvnih sudova nogu je neinvazivan i siguran postupak koji obično traje relativno kratko vreme. On daje preciznu sliku protoka krvi u nogama i pomaže u postavjanju dijagnoze različitih vaskularnih problema, bilo da pacijent ima proširene vene na nogama ili proširene vene na rukama. Dopler krvnih sudova ruku ili nogu otkriva prisustvo venskih malformacija, meri protok u venskom sistemu i otkriva u kakvom su stanju venski zalisci, da li ima varikoziteta i trombotskih procesa. Takođe, lekar na onovu podataka koje je dobio postavlja i stepen rizika od nastanka tromboembolijskih komplikacija. Nakon toga slede saveti i odgovarajuće lečenje.
