Ovo niste znali!
Alergije na polen različitih biljaka su danas široko rasprostranjene. Međutim, postoji jedna čiji polenuzrokuje više od polovine svih polenskih alergija, a to je ambrozija. Sa svakom novom sezonom cvetanja ambrozije oni koji su alergični osećaju ogromnu nelagodu. Očekuje ih period tegoba kao što su kijanje, curenje nosa, svrab i suzenje očiju. Uz to, neretko se javljaju groznica, jeza i drhtavica,ponekad i povišena temperatura i druge. Sve ove tegobe mogu trajati i do sto dana u toku jedne kalendarske godine. U grčkoj mitologiji ambrozija predstavlja hranu bogova i izvor besmrtnosti, kojusu, zajedno uz nektar (piće bogova), svaki dan na planinu Olimp dostavljale bele golubice. Ambrozijao kojoj mi govorimo danas je vrlo omražena i širom sveta se svake godine sprovode akcije za njenosuzbijanje. U nastavku teksta možete pročitati opšte informacije o ambroziji.
Šta je i kako izgleda ambrozija?
Ambrozija (Ambrosia artemisiifolia), kod nas poznata i kao limundžik, fazanuša, amerikanka,parložna trava i pelenasta ambrozija, spada u invazivne korovske biljke. Svrstava se u porodicuglavočika (Asteraceae). Jednogodišnja je biljka koja, u optimalnim uslovima, može da raste i prekodva metra. Ima jajolike, jako narezane, dlakave listove, čije lice je tamnozelene boje. Naličje jesvetlije, sivozelene boje, a na njenom vrhu sa nalazi žućkasta grozdasta cvast. Ona pretežno raste namestima koja su pretrpela određene poremećaje u ekološkom smislu, kao što su železnice, neobrađene površine, građevinske površine... U prirodi se može naći duž rečnih obala, natravnjacima i suvim livadama. Ambrozija može takođe da napadne i poljoprivredno zemljište gdedeluje kao korov u velikom broju useva i može značajno da izazove smanjenje prinosa. Retko se može naći na površinama iznad 1000 metara nadmorske visine, a pretežno joj odgovaraju umerenotopli vremenski uslovi.
Zašto je ambrozija tako alergogena?
Ova nepoželjna biljka je rodom iz Severne Amerike i kod nas je prvi put otkrivena 1953. godine napodručju Sremskih Karlovaca. Tokom vremena, od 19. veka, od kada doseže njena istorija, pa dodanas, osvojila je gotovo sve kutke naše zemlje, a broj obolelih je iz godine u godinu sve veći i veći.Šta je doprinelo tome? Najpre, činjenica je da se ambrozija brzo razmnožava i brzo raste. Jedna biljka proizvodi do osam milijardi zrna polena, koja su laka i brzo se i daleko se prenose putem vetra, čak ido 100 km. Prilagodljiva je različitim vremenskim uslovima i nema mnogo specifičnih prirodnihneprijatelja. Na suvom može da preživi nešto manje od 40 godina.
Foto: Autor Promo/Immuno GD Poly/Pink.rs
Drugi važan faktor je njen sastav. Polen ambrozije sadrži oko 50 alergenih supstanci, neki od njih suizazivači veoma teških simptoma, tako da je kod osetljivih osoba dovoljno desetak zrna polena umetru kubnom vazduha da izazove jaku alergijsku reakciju. Zanimljivo je da su alergije ustanovljene ikod sasvim male dece uzrasta 6 meseci, a čak i kod životinja.Srbija i cvetanje ambrozije
Srbija i cvetanje ambrozije
U Srbiji ambrozija počinje da niče od maja, dok se cvetanje odvija od jula do oktobra. Najintenzivnijiuticaj ambrozija ima od polovine avgusta do kraja septembra, kada njeno seme sazreva i kadaproizvodi najviše polena. Ambrozija je uzrok preko 50% svih polenskih alergija, a statistika pokazujeda je u Srbiji broj obolelih od ove alergije poslednjih godina u porastu i da je njihov uzrast sve mlađi.
Istraživanja sprovedena u periodu od 2012. do 2018. godine pokazuju da je koncentracija alergenogpolena u porastu. Takođe, zabeleženo je da se smanjuje jačina alergena od severa ka jugu, a jedanod razloga zbog čega je na severu Srbije ambrozija više prisutna je struktura zemljišta, kao i blizinaMađarske u kojoj je ova biljka veoma rasprostranjena.
Na nivou države aktuelni su dugoročni planovi i strategija uništavanja ambrozije. Od 2006. godinepostoje zakonske uredbe o rešavanju ove problematike na nivou države. Nadležno ministarstvo zanadzor sprovođenja ove uredbe je Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede. UBeogradu, gde je i najveće izdvajanje sredstava kako bi se smanjila količina polena ambrozije uvazduhu, ovom tematikom se bavi Zavod za biocide i medicinsku ekologiju, koji sprovodi program„Ambrozija kao zdravstveni rizik, monitoring i suzbijanje ambrozije sa neuređenih javnih površina nateritoriji grada Beograda“, počevši od 2017. godine, u saradnji sa Sekretarijatom za zdravstvo gradaBeograda.
Prema zakonu, suzbijanje i uništavanje ambrozije su dužni da sprovode i vlasnici, odnosno korisnici,površina na kojima je ona prisutna, kao i subjekti koji upravljaju zelenim površinama, održavajupovršine uz javne puteve i železničke pruge, upravljaju vodotokovima i kanalima. Komunalna policijaje zadužena da po prijavi novčano kažnjava vlasnike zemljišta na kojima je ova biljka probujala.
Alergeni polen u vazduhu, koji, između ostalog potiče od ambrozije, u Srbiji se može pratiti na sajtuAgencije za zaštitu životne sredine, koja meri njegovu koncentraciju preko 26 mernih stranica širomzemlje. Njegova koncentracija se izražava brojem polenovih zrnaca u metru kubnom vazduha. Zagrublju orijentaciju služi kalendar cvetanja.
Autor: Pink.rs
