Na današnji dan 2011. godine u Beogradu umro Petar Kralj, pozorišni i filmski glumac.
Petar Kralj bio je srpski pozorišni, filmski i televizijski glumac, jedan od najprepoznatljivijih i najvoljenijih umetnika srpske scene druge polovine dvadesetog i početka dvadeset i prvog veka. Tokom karijere koja je trajala pola veka, Petar Kralj je ostvario više od 200 uloga u pozorištu, na filmu i televiziji, a na pozorišnim daskama je nastupio više od 3.000 puta. Publika ga je pamtila po toplini, iskrenosti i posvećenosti glumačkom pozivu, a kolege po skromnosti i profesionalizmu.
U decembru 2000. godine, list Večernje novosti svrstao je Petra Kralja na osmo mesto liste najboljih srpskih glumaca i glumica dvadesetog veka, čime je zvanično potvrđen njegov status jednog od stubova domaćeg glumišta.
Rani život i detinjstvo
Petar Kralj rođen je 4. aprila 1941. godine, samo dva dana pre bombardovanja Kraljevine Jugoslavije u Drugom svetskom ratu. Prema većini izvora, rodio se u Zagrebu, dok pojedini izvori navode selo u okolini Gline, odakle je poreklom njegova porodica sa Banije; ova razlika verovatno potiče upravo od porodičnog porekla, pa se podatak o tačnom mestu rođenja razlikuje od izvora do izvora.
Bio je jedinac. Njegov otac Đorđe Kralj bio je profesor istorije, poreklom sa Banije, dok je majka Stanislava Kralj, devojačko prezime Kocan, bila profesorka geografije, poljsko-ukrajinskog porekla. Ime je dobio po dedi, po porodičnoj tradiciji.
Početkom Drugog svetskog rata, dok je bio tek beba, porodica je bila prinuđena da beži iz Hrvatske. Majka je s njim najpre stigla u Rumu kod ujaka, a potom se porodica trajno nastanila u Sremskoj Mitrovici, gde je Petar Kralj proveo detinjstvo. Roditelji su ga, kako je kasnije sam isticao, često vodili na školske priredbe na kojima se glumilo i recitovalo, što je kod njega rano probudilo ljubav prema sceni.
Foto: Printscreen YouTube/cvrle63
Obrazovanje
Gimnaziju je završio u Novom Sadu 1960. godine. Sam je govorio da je imao sreće da pozorišne predstave počne da gleda još 1959. godine, što je dodatno učvrstilo njegovu odluku da se profesionalno posveti glumi.
Nakon završene gimnazije, upisao je glumu na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu (današnji Fakultet dramskih umetnosti Univerziteta umetnosti u Beogradu), gde je diplomirao 1964. godine. Već godinu dana kasnije, 1965, osvojio je nagradu za najboljeg mladog glumca na Sterijinom pozorju u Novom Sadu, za ulogu u predstavi „Čarapa od sto petlji“ Ace Popovića, što mu je, kako je kasnije govorio, dalo samopouzdanje da krene u osvajanje beogradske pozorišne scene.
Početak karijere
Prve filmske uloge Petar Kralj je ostvario još tokom studija i neposredno nakon diplomiranja, sredinom šezdesetih godina dvadesetog veka. Pojavio se, između ostalog, u filmovima „Saša“ (1962), „Dve noći u jednom danu“ (1963) i „Ime i prezime“ (1964), a igrao je i u ostvarenjima „Brodolom mladog Tomasa“ i „Hiljadu zašto?“ (1965).
Paralelno sa filmskim počecima, gradio je pozorišnu karijeru. Nastupao je u Narodnom pozorištu, Jugoslovenskom dramskom pozorištu i na drugim beogradskim scenama, a 1968. godine postao je stalni član Ateljea 212, pozorišta koje će obeležiti najveći deo njegovog umetničkog života. U tom pozorištu ostao je do 1979. godine, kada je prešao u status slobodnog umetnika, nastavljajući saradnju sa više beogradskih teatara.
Uspon do popularnosti
Sedamdesetih i osamdesetih godina Petar Kralj postaje jedno od prepoznatljivijih lica jugoslovenske kinematografije i televizije. Igrao je u filmovima „Roj“ i „Hajka“, a kasnije i u ostvarenjima „Poseban tretman“, „Sok od šljiva“ i „Una“. Njegov glas i pojava postali su publici bliski i kroz popularne televizijske serije poput „Čedomira Ilića“, „Diplomaca“, „S vanglom u svet“ i „Nevena“.
Posebno mesto u njegovoj karijeri zauzima monodrama o Toli Manojloviću, kamenorescu, kovaču i zemljoradniku iz sela Nemenikuće, zasnovana na tekstu Mome Dimića. Ova predstava je više od četiri decenije bila neprekidno na repertoaru Ateljea 212, a mala scena tog pozorišta danas nosi upravo ime Petra Kralja, u znak trajnog sećanja na njegov doprinos kući u kojoj je proveo najveći deo karijere.
Najveći uspesi
Devedesetih i dvehiljaditih godina Petar Kralj nastavlja da gradi karijeru, kako u pozorištu, tako i na televiziji. Publika ga je gledala u serijama „Bolji život“, „Zaboravljeni“, „Srećni ljudi“ i „Porodično blago“, ostvarenjima koja su obeležila domaću malu ekranu tokom više decenija.
Zanimljivo je da je svoju prvu glavnu filmsku ulogu odigrao tek kao šezdesetpetogodišnjak, u filmu „Sinovci“ (2006), redateljskom prvencu Siniše Kovačevića, u kojem je tumačio lik Obrada Srećkovića. Iste godine pojavio se i u filmu „Gde cveta limun žut“, u ulozi Nikole Pašića. Godine 2005. igrao je glavnu ulogu u seriji „Sakupljač“, prvoj srpskoj naučnofantastičnoj televizijskoj seriji, dok je u periodu 2005–2006. tumačio lik Sredoja Krsmanovića u seriji „Stižu dolari 2″.
Predavao je glumu i na BK Univerzitetu, prenoseći svoje iskustvo mlađim generacijama glumaca.
Privatni život
Petar Kralj bio je dva puta oženjen i imao je jedno dete. Prvi brak sklopio je sa koleginicom, glumicom Ljiljanom Gazdić. Iz tog braka, 1973. godine, rodila mu se ćerka Milica Kralj, koja se kasnije profesionalno bavi rediteljskim poslom. Brak sa Ljiljanom Gazdić trajao je gotovo tri decenije, nakon čega je usledio razvod.
Drugi put oženio se Sonjom Divac, nekadašnjom balerinom Narodnog pozorišta.
Petar Kralj preminuo je 10. novembra 2011. godine u Beogradu, u sedamdesetoj godini života, nakon duže i teške bolesti, tokom koje je više puta bio zadržan na bolničkom lečenju. Vest o njegovoj smrti potvrdilo je njegovo matično pozorište, Atelje 212.
Autor: N.B.
